IKAF ka realizuar një sondazh publik për të vlerësuar qëndrimet e qytetarëve të Kosovës lidhur me transparencën e çmimeve dhe përdorimin e e-faturës në bizneset e vendit. Sondazhi kishte për qëllim të hulumtonte se si konsumatorët mendojnë për çmimet e produkteve dhe shërbimeve në treg, si dhe sa e rëndësishme është zbatimi i sistemit të e-faturës dhe transparencës së çmimeve. Në sondazh morën pjesë 166 respondentë, dhe rezultatet janë interesante.
Përgjigjet dhe rezultatet
Shumica e respondentëve janë të mendimit se publikimi i çmimeve të produkteve dhe shërbimeve në faqet e internetit është një hap i rëndësishëm për të rritur transparencën dhe besueshmërinë në treg.
Shumica e përdoruesve kanë përjetuar ndryshime të çmimeve pa paralajmërim, duke krijuar një ndjenjë të pasigurisë dhe të manipulimit në treg.
Përgjigjet sugjerojnë se shumë përdorues nuk e marrin faturën siç duhet, që është një shenjë e mungesës së organizimit dhe kontrollit në sektorin privat.
Shumica e njerëzve mbështesin një sistem të e-faturës që do të ofronte më shumë transparencë dhe lehtësi për konsumatorët dhe bizneset.
Shumica e respondentëve mbështesin idenë që të ketë kufizime në marzhin e fitimit, veçanërisht për produktet esenciale, për të shmangur shfrytëzimin e konsumatorëve gjatë periudhave të krizës.
Shumica e njerëzve janë të interesuar për platforma që mundësojnë krahasimin e çmimeve, duke i ndihmuar ata të bëjnë zgjedhje më të informuara dhe të kursejnë para.
Sugjerimet dhe komentet e pjesëmarrësve
Pjesëmarrësit e sondazhit ofruan sugjerime të vlefshme për përmirësimin e transparencës në tregun kosovar. Ata kërkojnë më shumë kontroll të shtetit mbi çmimet dhe zbatimin e marzheve të fitimit për produktet esenciale, si dhe ofrimin e mundësive të krahasimit të çmimeve për konsumatorët. Ka kërkesa për rritjen e inspektimeve për të parandaluar manipulimet me çmimet dhe për sigurimin e faturave për çdo blerje.
Konkluzione
Nga sondazhi i realizuar, del se qytetarët e Kosovës janë të përkushtuar për një treg më transparent dhe të drejtë. Shumica mbështet aplikimin e e-faturës dhe kërkojnë që bizneset të publikojnë çmimet në faqet e tyre për të rritur besueshmërinë. Ky sondazh ofron një pasqyrë të qartë për nevojat dhe pritshmëritë e konsumatorëve kosovarë dhe është një hap i rëndësishëm për të siguruar një treg të ndershëm dhe transparent në të ardhmen.
- Transparenca e çmimeve – Pjesëmarrësit e sondazhit kanë shprehur mbështetje të fortë për transparencën e çmimeve. 88.6% e respondentëve janë të mendimit se bizneset duhet të publikojnë çmimet e produkteve dhe shërbimeve në faqet e tyre zyrtare. Ky rezultat tregon një kërkesë të theksuar për informacion të qartë dhe të hapur në treg, si një faktor kyç për të forcuar besimin e konsumatorëve.
- Problemet me çmime të ndryshueshme – 84.9% e pjesëmarrësve kanë raportuar se kanë hasur probleme me çmime që ndryshojnë pa paralajmërim, duke sugjeruar një nevojë për më shumë rregullim dhe kontroll në këtë aspekt.
- E-fatura – 80.7% e respondentëve mbështesin zbatimin e sistemit të e-faturës për të gjitha bizneset në Kosovë. Ky rezultat tregon se qytetarët dhe bizneset shohin potencial të madh në përmirësimin e transparencës dhe efikasitetit të sistemit tatimor përmes teknologjisë.
- Rregullimi i marzheve të fitimit për produktet esenciale – 83.7% e pjesëmarrësve mbështesin vendosjen e marzheve të fitimit për produktet esenciale, duke kërkuar kështu rregullim të çmimeve, veçanërisht në sektorët e barnave dhe produkteve ushqimore. Kjo tregon një shqetësim të madh për stabilitetin e çmimeve dhe mundësinë e manipulimeve në treg.
- Krahasimi i çmimeve dhe përdorimi i platformave online – 86.1% e përgjigjësve kanë shprehur interes për përdorimin e një platforme ku mund të krahasohen çmimet para blerjes, duke treguar një dëshirë për më shumë informacion dhe mundësi zgjedhje në treg.
Rekomandimet nga sondazhi i IKAF:
- Promovimi i transparencës së çmimeve
Rekomandohet që të gjitha bizneset të implementojnë politika të qarta për publikimin e çmimeve të produkteve dhe shërbimeve në faqet e tyre zyrtare. Kjo mund të realizohet përmes platformave online, ku çmimet mund të jenë të aksesueshme për konsumatorët në çdo kohë, për të ndihmuar në rritjen e besimit dhe për të lehtësuar krahasimin mes produkteve. - Rregullimi i çmimeve të ndryshueshme
Bizneset duhet të krijojnë një sistem të qëndrueshëm dhe të drejtë për përcaktimin e çmimeve të produkteve dhe shërbimeve, duke siguruar transparencë dhe parashikueshmëri për konsumatorët. Autoritetet mund të shqyrtojnë mundësinë e vendosjes së rregulloreve që kërkojnë njoftimin paraprak për çdo ndryshim të çmimeve. - Implementimi i sistemit të e-faturës
Rekomandohet që institucionet qeveritare të krijojnë një plan të qartë dhe mbështetje për implementimin e e-faturës, duke siguruar se të gjitha bizneset, veçanërisht ato të vogla dhe të mesme, kanë mundësi dhe burime për të kaluar në këtë sistem. Ky sistem do të kontribuonte në rritjen e efikasitetit të administratës tatimore dhe uljen e mundësive për evazion fiskal. - Vendosja e marzheve të fitimit për produktet esenciale
Është e rëndësishme që qeveria të shqyrtojë mundësinë e vendosjes së marzheve të fitimit për produktet esenciale, si barnat dhe ushqimet bazë, për të parandaluar spekulimet dhe rritjen artificiale të çmimeve. Kjo mund të kontribuonte në uljen e barrës financiare për konsumatorët dhe sigurimin e stabilitetit të çmimeve. - Krijimi i platformës për krahasimin e çmimeve
Për të përmirësuar transparencën dhe mundësinë e konsumatorëve për të bërë zgjedhje të informuara, rekomandohet krijimi i një platforme digjitale të qeverisë ose të pavarur, ku konsumatorët mund të krahasojnë çmimet e produkteve në dyqan të ndryshëm. Ky hap do të mundësojë një treg më konkurrues dhe do të ndihmojë në uljen e çmimeve. - Edukimi dhe ndërgjegjësimi i konsumatorëve dhe bizneseve
Rekomandohet zhvillimi i fushatave edukative për konsumatorët dhe bizneset, duke përfshirë informacion rreth të drejtave të konsumatorëve, si dhe informacion mbi mënyrën e ruajtjes së një praktike të drejtë biznesi. Kjo do të ndihmojë në krijimin e një tregu më të drejtë dhe më të transparencës. - Përmirësimi i kontrollit dhe monitorimit të tregut
Qeveria duhet të rrisë përpjekjet për të monitoruar dhe kontrolluar praktikat e çmimeve, veçanërisht në sektorët që lidhen me produktet esenciale. Autoritetet mund të krijojnë një strukturë të dedikuar për të shqyrtuar ankesat e konsumatorëve dhe për të siguruar që rregullat e transparencës dhe konkurrencës janë të zbatuara.
Këto rekomandime synojnë të adresojnë nevojat e shprehura nga respondentët dhe të ndihmojnë në përmirësimin e sistemit të biznesit dhe konsumatorëve në Kosovë. Përmes këtyre masave, do të rritet besimi i konsumatorëve dhe efikasiteti i tregut.
